آشنایی با آثار  تاریخی اردكان

علی سپهری اردکانی

آثار تاریخی یكی از گرانبهاترین میراثی است كه از گذشتگان به ما ارث رسیده است و متعلق به شخص یا افراد خاصی نیست بلكه متعلق به همه افراد جامعه است. شناسایی و حفظ آن می‌تواند در فرهنگ و تمدن بشری نقش مؤثری ایفا نماید.
شهرستان اردكان نیز به علت قرار گرفتن در موقعیت خاص جغرافیایی و دارای آثار تاریخی ارزشمندی است كه در طول تاریخ به علت كمی نزولات جوی و دور بودن از مرز جغرافیایی از دستبرد حوادث مصون مانده است.
متأسفانه از اوائل قرن اخیر به علت نو‌گرائی دوره رضا‌خانی بخش وسیعی از این آثار تخریب گردیده است. خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و توجه به میراث فرهنگی باعث شده تا اكثر این آثار ازرشمند از غربت به درآمده و در حفظ و احیای آن قدمهای مؤثری برداشته شده و مقدار زیادی از آثار در فهرست آثار ملی ثبت شده است، لذا برای آشنایی بعضی از آثار بطور مختصر معرفی می‌گردد.

آثار دیدنی داخل شهر
 
گنجینه اردكان :

 این موزه شامل 5 بخش به نامهای : 1- مردم شناسی 2- باستان شناسی 3- گیاه شناسی 4- جانور شناسی 5- فرهنگی می باشد كه از سال 1370 در اردكان دایر گردیده و یكی از موزه های جالب و دیدنی كشور می باشد
مسجد زردگ
اولین مسجدی كه در منطقه اردكان بنا گردیده و بطور كلی از خشت و گل  می باشد و به همین سبب آن را گنج گلین نامیده اند . این مسجد در سالهای اخیر‌توسط میراث فرهنگی و با همكاری شهرداری و مركز تربیت معلم شهید بهشتی اردكان مرمت و بازسازی شده است .
مسجد كچیب:
 
این مسجد از بناهای قرن هفتم می باشد كه بنا به نوشته جامع مفیدی در سال 711 دو قطعه زیلو بر آن وقف گردیده بوده و تا سال 1085 آنها سالم بوده است. این مسجد به مرور زمان در زیر خاك فرو رفته و امروز قسمت اعظم آن سالم و زیر خاك می باشد كه مقدمات خاكبرداری و اِِحیاء آن فراهم شده است.
مسجد زیر ده:
 
این مسجد در محلة زیرده اردكان واقع و از بناهای قرن دهم می باشد، قدیمی‌ترین آثار موجود در این مسجد در چوبی می باشد كه متعلق به سال 989 هـ - ق است، همچنین یك لوحه كاشی در این مسجد قرار دارد كه متعلق به سال 1017 می باشد.
   
مسجد جامع:
 
از دیگر بناهای داخل شهر اردكان مسجد بزرگ جامع می باشد، این مسجد در محلة بالاده اردكان در كنار بازار و چهار‌سوق و حمام بنا گردیده است. مصالح بكار رفته در مسجد بیشتر از خشت و گل می باشد و بزرگترین مسجد شهر اردكان محسوب می گردد.
تاریخ بنای این مسجد به درستی معلوم نیست ولی قدیمی ترین زیلوی آن متعلق به سال 1016 می باشد كه در موزه اردكان نگهداری می شود.
      
دیگر آثار تاریخی موجود در شهر اردكان عبارت است از: حمام چرخاب، لوح كاشی حمام چرخاب، حمام بازار، حمام حاج ملاحسن، حمام طالب، مسجد و بازار و چهار‌سوق حاج محمد حسین، حسینیه بازار‌نو، قسمتهای باقی مانده از بازار بزرگ شهر، مسجد حاج رجبعلی، مسجد حاج سعیدا در چرخاب، مسجد زین الدین، دروازه علی بیك و ...  

بافت قدیم :

 بافت قدیم اردكان یكی از سالمترین بافتهای قدیم كشور می باشد و از نظر معماری بسیار ارزشمند است و اكثر خانه رجـال و بزرگان اردكان در این بافت قرار دارد كه زیبــاتـرین قسمت های بافت عبارت است از : دربند صدرالفضلا، دربند مجدالعلماء، دربند سلطان، دربند حاج ملاتقی، برج منزل سلطان، منزل آیت الله خاتمی، منزل انصاری، منزل صدرالفضلاء، منزل شیخ علی مجتهد، منزل تقدیری و ...

آثار تاریخی خرانق :

 قلعه خرانق یكی از آثار ارزشمند تاریخی می باشد كه بنا به بعضی از روایات قدمت آن به سه هزار سال قبل می رسد . این , نمونه كامل یك قلعه خشتی قدیمی با كوچه های باریك و پیچ در   پیچ است .
 
بعد از اسلام در وسط  قلعه مسجد جامع بنا نموده اند و برای این مسجد منار جنبان بلند و قطوری تعبیه شده است كه در نوع خود در جهان بی نظیر می باشد. قطر این منار جنبان بیش از دو متر و ارتفاع آن از سطح پشت بام نزدیك به 15 متر می باشد و به راحتی با دست می توان آن را به حركت درآورد. و تنها بد شانسی این منار جنبان این است كه در شهر بزرگی مثل اصفهان قرار نگرفته است و گرنه گوی سبقت را بارها و بارها از منار جنبان معروف آن ربوده بود .
 
مشهدك:
محل جلوس و مقام حضرت امام رضا (ع) می باشد كه در سال 196 هنگام عبور آن حضرت از این منطقه در مسیر مدینه به مرو, در این مقام توقف و اقامه نماز فرمود و بعداً در محل آن بنائی احداث گردید كه تا كنون پا برجا می باشد.
دیگر آثار تاریخی خرانق عبارت است از رباط شاهزاده, رباط ساغند, كاروانسرای رباط پشت بادام و رباط اله آباد، رباط حوض پای سنگ، امامزاده قاسم ساغند و ...

آثار تاریخی عقدا

 روستاهای عقدا و هفتادر از بناهای قبل از اسلام می باشند و دارای آثار تاریخی ارزشمندی می باشند كه مهمترین  آنها عبارت است از : برج خواجه نعمت، كاروانسرای رشتی كه اخیراً به شكل بسیار زیبائی باز سازی و مرمت شده است، چهار طاقی, مسجد جامع عقدا, مسجد جامع هفتادر, خانه میرزا رضای كرمانی, حمام نو و ... دیگر آثار موجود در بخش عقدا عبارت است از: امامزاده سید نور‌الدین احمد, امامزاده میر شمس الحق ، امامزاده سید محمد، برج و رباط ارجنان، برج و رباط نوگنبد و ...
قلعه خرگوشی :
 
این قلعه یا رباط زیبا در كنار باتلاق گاو خونی در ضلع جنوب غربی اردكان قرار دارد و رباطی بسیار زیبا و با شكوه می باشد و در سر‌در آن كتیبه بزرگی (( حدود شش متر )) به خط علیرضا عباسی نویسنده مشهور دوره صفوی دیده می شود كه در هیچ رباطی نظیر آن وجود ندارد. همچنین قلعة محكم و زیبای یغمیش متعلق به دوران صفویه  در نزدیكی این رباط قراردارد .
پرستشگاه های زرتشتیان:
 
اردكان از دیر باز محل سكونت زرتشتیان بوده و هم اكنون چندین خانوار زرتشتی در شریف آبـاد اردكـان سـاكن می باشند و دارای در مهر(محل عبادت زرتشتیان) و چند پرستشگاه در اطراف شریف آباد هستند و همچنین در كـوه هـای اطراف این شهر پرستشگاه های زرتشتیان وجود دارد كه مشهورترین آنها عبارت است از :

پیر سبز چك چك :
 
این پرستشـگاه بزرگترین پرستشـگاه زرتشتیان در جهان محسوب می گردد و همه ساله زرتشتیان زیادی از سراسر جـهان برای انجام مراسـم خاص در اوائل تیـر مـاه در آنجا حضور می یابند .
پیر سبز هریشت :
 
این پرستشگاه دركوهی به همین نام در 12 كیلومتری شمال شرقی اردكان قراردارد و زرتشتیان در این محل به انجام مراسم مذهبی می پردازند .
پارس بانو :
 
زیارتگاه دیگری است كه در منطقه عقدا در روستای(( زرجوع )) واقع شده و زرتشتیان معتقدند كه پارس بانو خواهر شهر بانو همسر حضرت امام حسین((ع))می باشد.

 


نوشته شده در تاریخ شنبه 19 شهریور 1390    | توسط: شریف آباد    | طبقه بندی: عمومی،     | نظرات()